Het razendsnelle oordeel

Wanneer er iets vervelends of leuks gebeurt, nemen we niet alleen waar wat iemand zegt of doet. We geven er ook betekenis aan. Dat gebeurt vaak razendsnel.

Iemand reageert niet op je bericht.

Je kunt denken: 'Ze negeert me expres.' En je kunt je daardoor boos, onzeker of buitengesloten voelen.

Een gebeurtenis heeft drie verschillende lagen:

Feit: ze heeft niet op mijn bericht gereageerd.

Interpretatie: ze negeert me expres.

Gevoel: ik voel me onzeker en buitengesloten.

Het onderscheid betekent niet dat jouw interpretatie niet klopt. Misschien word je inderdaad genegeerd. Zeker wanneer iets vaker gebeurt, kan de context veel zeggen.

Toch is het belangrijk de lagen te benoemen. Het helpt om te zien wat je hebt waargenomen, welke betekenis je eraan hebt gegeven en wat dat bij je heeft opgeroepen.

Dat kan helderheid geven.

Wat is een feit?

Een feit is iets wat je zo concreet mogelijk kunt beschrijven als waarneembaar gedrag.

Bijvoorbeeld:

Mijn leidinggevende zei tijdens het overleg: “Dit slaat nergens op.”

Dat is iets anders dan:

'Mijn leidinggevende vernederde mij.'

De interpretatie beschrijft hoe je het gedrag hebt begrepen of ervaren.

Vraag jezelf af:

Wat zag of hoorde ik daadwerkelijk?

Welke betekenis gaf ik eraan?

Mensen proberen voortdurend te begrijpen wat er gebeurt.

Hij vindt mij incompetent.

Ze willen mij buiten het team houden.

Ik mag blijkbaar geen fouten maken.

Niemand komt voor mij op.

Soms blijkt zo'n interpretatie heel aannemelijk. Soms zijn er meerdere verklaringen mogelijk. En soms weten we eenvoudigweg niet wat een ander dacht of bedoelde.

Focus daarom op de driedeling: feit, betekenis, gevoel

Welke betekenis gaf ik op dat moment aan wat er gebeurde?

Wat dacht ik dat dit zei over mij, de ander of mijn positie?

Wat voelde ik?

Was het boosheid, angst, verdriet, schaamte, machteloosheid, verwarring of teleurstelling?

Misschien voelde je op dat moment juist bijna niets en kwamen de emoties later.

Ook dat kan.

Een gevoel hoeft niet bewezen te worden. Het vertelt je iets over wat de situatie bij jou heeft geraakt.

Wat valt je op als je deze drie van elkaar onderscheidt?

Misschien verandert er niets aan je conclusie. Het kan ook zijn dat je je meer bewust wordt van hoeveel betekenis de gebeurtenis voor je heeft. Of ontdek je dat je iets bent gaan geloven over jezelf door de situatie.